مروری بر سختزایی
سختزایی در گوسفند عمدتاً به دلیل عدم تناسب مادر و جنین یا وضعیت استقرار نامناسب جنین ایجاد میشود و عدم اتساع سرویکس نیز یکی از مهمترین علل مادری آن است. تشخیص بهموقع سختزایی اهمیت زیادی دارد و مشاهده علائمی مانند توقف روند زایمان، عدم خروج جنین در زمان طبیعی، استقرار غیرطبیعی اندامهای حرکتی یا مشاهده همزمان قسمتهایی از دو جنین باید مورد توجه قرار گیرد. در هنگام اصلاح سختزایی، باید تمیز، آرام و ملایم کار کرد و از لوبریکنت فراوان استفاده کرد. در کشیدن جنین از کشش شدید یا دستکاری طولانی باید پرهیز کرد، زیرا مداخلات بیش از حد میتوانند باعث آسیب و پارگی رحم، شوک، پریتونئیت و حتی مرگ مادر شوند. پس از سختزایی، مراقبت از مادر و بره اهمیت زیادی دارد. مادر باید از نظر درد، عفونت، متریت، اشتها، رفتار مادرانه و توانایی حرکت بررسی شود و بره نیز از نظر تنفس و توانایی مکیدن شیر تحت نظر باشد. در نهایت، هدف مدیریت سختزایی تنها نجات بره نیست؛ بلکه باید سلامت و آیندۀ باروری مادر، زندهمانی بره و کاهش عوارض پس از زایمان نیز در نظر گرفته شوند.
مرحلۀ اول زایمان
زایمان سه مرحله دارد:
مرحله اول: مرحله آمادهسازی و شروع انقباضات رحمی بوده و معمولاً حدود ۲ تا ۶ ساعت طول میکشد.
مرحله دوم: مرحله خروج جنین است که با پیشرفت انقباضات و ورود جنین به کانال زایمانی همراه است.
مرحله سوم: مرحله دفع جفت بوده و معمولاً حدود ۲ تا ۳ ساعت پس از زایمان انجام میشود.
مراحل زایمان
مرحلۀ دوم زایمان
مرحلۀ سوم زایمان
سختزایی
سختزایی به زایمانی گفته میشود که روند طبیعی آن با مشکل مواجه شده و برای خروج جنین نیاز به مداخله وجود دارد.
دو عامل از مهمترین علل سختزایی در گوسفند عبارتاند از:
1. عدم تناسب جنین و مادر (Fetomaternal disproportion)
2. استقرار یا وضعیت نامناسب جنین در کانال زایمانی (Faulty fetal disposition)
وزن جنین نیز اهمیت زیادی دارد. در برههایی با وزن تولد بیش از ۶ کیلوگرم، خطر سختزایی بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد. از طرف دیگر، وقتی وزن تولد بره به حدود ۳ کیلوگرم یا کمتر برسد، احتمال مرگومیر بره افزایش پیدا میکند.
در آبستنی تکقلو گوسفند، درصد پرزنتیشن قدامی حدود ۹۵ تا ۹۹ درصد است اما در آبستنی دوقلو، سهم قابلتوجهی از برهها با پرزنتیشن خلفی متولد میشوند.
تفاوت دیگری نیز بین میشهای نخستزا و چندشکم وجود دارد:
میشهای نخستزا بیشتر مستعد سختزایی ناشی از عدم تناسب مادر و جنین هستند در حالیکه میشهای چندشکم بیشتر در معرض سختزایی ناشی از استقرار نامناسب جنین قرار دارند.
مهمترین علت مادری سختزایی در میش، عدم اتساع سرویکس یا Ringwomb است. گفته میشود حدود ۲۵ تا ۵۰ درصد موارد سختزایی در میشها میتواند با عدم اتساع سرویکس مربوط باشد. شایعترین پوزیشن نادرست جنین، خمشدن اندام حرکت قدامی، بهخصوص ناحیه مچ یا شانه بوده و حدود ۴۶ تا ۵۵ درصد این موارد را شامل میشود.
چه زمانی باید در زایمان مداخله کرد؟
- میش حدود یک ساعت زور زده ولی بره متولد نشده است.
- بیش از ۳۰ دقیقه از پاره شدن کیسۀ آب گذشته ولی بره خارج نشده است.
- بیش از ۲۰ دقیقه از مشاهده قسمتی از بره در فرج گذشته و پیشرفتی حاصل نشده است.
- زورهای شدید و مداوم وجود دارد اما خروج بره پیشرفت نمیکند.
- میش ظاهراً وارد زایمان شده ولی روند زایمان متوقف شده است.
- سر بره دیده میشود ولی پاهای جلویی در فرج قرار ندارند.
- پاهای جلویی بدون مشاهده سر در فرج دیده میشوند.
- سر و تنها یک پا مشاهده میشود.
- فقط دم بره در فرج دیده میشود.
- یک بره بزرگ در کانال گیر کرده، بهخصوص اگر سر یا زبان آن متورم شده باشد.
- همزمان اندام حرکتی از دو بره در فرج مشاهده شود.
- بیش از ۳۰ دقیقه از تولد قل اول گذشته و قل بعدی خارج نشده باشد.
- استشمام بوی نامطبوع یا مشاهدۀ ترشحات قهوهای از فرج که میتواند نشانگر جنین در حال تجزیه باشد.
- مشکلاتی مانند پرولاپس واژن وجود داشته باشد.
نکته: علائمی مانند دندانقروچه، تنفس شدید و لهله زدن نیز میتوانند نشانه وجود مشکلی جدیتر باشد.
اصول کلی کمک به زایمان و اصلاح سختزایی
1. هشیار باشید و علائم زایش و پیشرفت آن را در گوسفندان زیر نظر داشته باشید.
2. آرام و بیسروصدا باشید: تا حد امکان از برهم زدن آسایش گوسفندان خودداری کنید.
3. آماده باشید: تمام وسایل مورد نیاز زایش را قبل از زایش تهیه کرده و بهصورت مناسب در جعبه یا صندوقی در دسترس نگهداری کنید.
4. تمیز کار کنید: قبل معاینه یا اصلاح سختزایی، دست خود، وسایل کار و فرج گوسفند را تمیز کنید. از دستکش نو استفاده کنید.
5. ملایمت: بره را خیلی محکم نکشید. از پارگی رحم به واسطۀ انگشتان خود یا سم بره محافظت به عمل آورید.
6. از روانکننده به مقدار کافی استفاده کنید.
7. حدود توانایی خود را بشناسید: اگر طی ۵ تا ۱۰ دقیقه پیشرفتی حاصل نشد، به زور ادامه ندهید. بدانید چه موقع باید کمک بخواهید.
خطرات دستکاری بیش از حد
مداخلات شدید یا طولانیمدت میتوانند باعث پارگی رحم شوند و این اتفاق میتواند به دنبال خود شوک و پریتونیت حاد را ایجاد کند و در نهایت به مرگ میش منجر شود.
علائم احتمالی آسیب شدید و خونریزی شامل:
- خون روشن و شریانی در ناحیه فرج یا پشم قسمت خلفی بدن
- تنفس سریع و سطحی
- نبض سریع
- زورهای شکمی
بنابراین هدف از اصلاح سختزایی تنها بیرون کشیدن جنین نیست؛ حفظ سلامت مادر نیز اهمیت اساسی دارد.
برخورد با جنین مرده
میشهایی که جنین مرده در رحم دارند، در معرض خطر بالای عفونتهای شدید قرار دارند. هنگام کمک به خروج چنین جنینی باید توجه ویژهای به موارد زیر داشته باشیم:
- بهداشت
- استفاده فراوان از لوبریکنت
- دستکاری آهسته و ملایم
پس از زایمان جنین مرده یا در حال تجزیه توصیه شده است که میش ۳ تا ۵ روز آنتیبیوتیک دریافت کند و یک دوز ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAID) نیز برای کنترل درد و التهاب تجویز شود.
پارگی رحم در اثر کشیدن شدید بره
عوارض سختزایی
سختزایی و تروماهای ناشی از آن میتوانند پیامدهای مهمی برای مادر داشته باشند، از جمله:
- کاهش تولید یا آزادسازی آغوز
- کاهش تولید شیر
- ضعف رفتار مادرانه
- افزایش هزینههای درمان
- افزایش زمان مورد نیاز برای مراقبت از میش
- احتمال کاهش باروری در آینده
بنابراین حتی اگر در نهایت بره زنده بماند، سختزایی میتواند اثرات قابلتوجهی بر سلامت و عملکرد آینده مادر داشته باشد.
پیامدها
بخش عمدۀ خسارات اقتصادی ناشی از سختزایی در گوسفند به دلیل افزایش مرگو میر برهها است. برههایی که با سختزایی و کمک متولد میشوند ممکن است از نظر قدرت و توان مکیدن ضعیف باشند. در نتیجه ممکن است مرگ بره ظاهراً به گرسنگی یا هیپوترمی نسبت داده شود، در حالی که عامل زمینهای آن سختزایی و کاهش توان بره بوده است.
کنترل درد و درمان پس از سختزایی
- بیحسی اپیدورال هنگام انجام اقدامات مامایی و اصلاح جنین
- ضدالتهاب غیر استروئیدی برای کنترل درد پس از سختزایی
- آنتیبیوتیک درمانی در صورت لزوم
مراقبت از میش و بره پس از زایمان
پس از سختزایی، مادر و نوزاد باید به یک پن انفرادی تمیز، خشک و دارای بستر مناسب منتقل شوند. محل باید از کوران هوا دور باشد و مادر و نوزاد بهطور مرتب بررسی شوند.
پن مناسب باید:
- دسترسی آسان داشته باشد.
- بهداشت مناسبی داشته باشد.
- نور کافی برای مشاهده حیوان داشته باشد.
- تهویه مناسب ولی بدون کوران داشته باشد.
- فضای کافی داشته باشد تا مادر روی بره نیفتد و به آن آسیب نزند.
پایش مادر
میش باید طی چند روز بعد از زایمان تحت نظر باشد. وجود موارد زیر میتواند نشانه متریت باشد:
ترشحات متعفن از فرج
تب
کاهش اشتها
دپرسیون
همچنین باید بررسی شود که مادر بهخوبی غذا میخورد و آب مینوشد، رفتار مادری طبیعی دارد و در نشست و برخواست شدن مشکلی ندارد.
پایش بره
درد یا عفونت در مادر میتواند باعث کاهش رفتار مادری شود؛ بنابراین باید اطمینان حاصل کرد که بره بهخوبی پستان و سرپستانک را پیدا کرده و شیر میخورد. مصرف آنتیبیوتیک برای همه حیوانات ضروری نیست و باید بر اساس وضعیت هر حیوان بهصورت موردی تصمیمگیری شود.
ضدالتهابهای غیر استروئیدی نظیر فلونکسین یا ملوکسیکام برای میشهایی که زایمان سخت یا دردناک داشتهاند، دچار کبودی شدهاند یا عفونت کانال زایمان دارند، برای کاهش درد و تورم مورد استفاده قرار میگیرند.
احیای بره نوزاد (Neonate Resuscitation)
پس از تولد بره، مهمترین مسئله ارزیابی وضعیت تنفس و تلاش برای برقراری تنفس است. در صورت نیاز میتوان برای تحریک تنفس، تکهای کاه را داخل سوراخ بینی قرار داد و آن را بهآرامی حرکت داد. در صورت شک به ورود مایع زایمانی به دستگاه تنفسی، روشهایی مانند بالا نگه داشتن پاهای عقبی و قرار دادن سر به سمت پایین همراه با ماساژ ملایم قفسۀ سینه ذکر شدهاند.
اگر بره همچنان تنفس نداشت، میتوان از دوکسـاپرام به مقدار یک قطره (زیرزبانی) استفاده کرد، ولی اثربخشی آن قطعی نیست. در برههایی که استرس زایمانی قابلتوجهی داشتهاند، ممکن است یک دوز پایین ضدالتهاب غیر استروئیدی مانند فلونکسین یا ملوکسیکام مفید باشد؛ اما این مورد برای بزغالههای کم سن توصیه نمیشود.
گردآوری و تهیه:
امین روشنی (بورد مامایی و بیماریهای تولیدمثل دانشگاه تهران)
بازدید وزیر کشاورزی از مرکز اصلاح نژاد دام سبک کشور در فیروزکوه
به گزارش خبرگزاری فارس از شرق استان تهران، محمود حجتی وزیر جهاد کشاورزی ظهر امروز از پروژههای شهرستان فیروزکوه بازدید کرد. وزیر جهاد کشاورزی در سفر یکروزه به شهرستان فیروزکوه از مرکز اصلاح نژاد دام شرکت اوینژن و طرح 70 هکتاری کاشت گل محمدی بازدید کرد. محمود حجتی در این بازید ضمن حضور در کارگاه شرکت اوینژن از نزدیک از روند اجرایی این پروژه آگاه شد. این مرکز با اعتبار ۹۵ میلیارد ریال امسال توسط بخش خصوصی در ۱۵ کیلومتری محور فیروزکوه – سمنان در روستای طُرود این شهرستان به بهره برداری رسید. وزیرجهاد کشاورزی در حاشیه بازدید از این مرکز گفت: با توجه به مشخصاتی از قبیل تولید روزانه شیر بین ۴ تا ۷ کیلو گرم از هر راس بز، دوقلوزا بودن بیش از ۷۰درصد و ۳۰۰ روزه بودن دوره شیر دهی در طول سال موجب شده تا برای اصلاح نژاد دامهای سبک داخلی از این نژادها بهره بگیریم. محمود حجتی افزود: با توجه به اینکه با مشکل فرسایش مراتع، خاک و کاهش پوشش گیاهی در کشور مواجه هستیم انتقال دامها از فضای باز به مجتمع های دامپروری بسته از بروز خسارت بیشتر به مراتع و وقوع سیلابها جلوگیری خواهد کرد. او گفت: با توجه به صرفه ی اقتصادی این نژادها برای خانواده های روستایی، توسعه و گسترش این مراکز علاوه بر افزایش بهره وری، افزایش در آمد خانوارهای روستایی را به دنبال خواهد داشت. وزیر جهاد کشاورزی افزود: وزارت جهاد کشاورزی از متقاضیان این راه اندازی مجتمع های سر پوشیده دامپروری درکشور با کمک های فنی و تسهیلات مالی استقبال می کند.
بازدید فرماندار فیروزکوه از مرکز اصلاح نژاد دام سبک آوین ژن
طاهری فرماندار فیروزکوه از مرکز اصلاح نژاد دام سبک “آوین ژن” فیروزکوه بازدید کرد و از نزدیک با نحوه کار این مرکز آشنا شد. به گزارش روابط عمومی فرمانداری شهرستان فیروزکوه؛ طاهری فرماندار فیروزکوه و ایلکا مدیر جهاد کشاورزی شهرستان از مرکز اصلاح نژاد دام سبک “آوین ژن” واقع در منطقه طرود از توابع بخش مرکزی شهرستان بازدید کردند. طاهری ضمن مشاهده نحوه کار این مرکز، مشکلات و کاستی های موجود را بررسی و دستورات لازم در خصوص رسیدگی به موارد مطرح شده را صادر کرد. گفتنی است؛ این مرکز در زمینی به مساحت 38000 متر مربع احداث شده، که با وجود 1000 رأس میش مولد، قادر به تولید 500,000 دوز اسپرم در سال می باشد.
بازديد رئيس سازمان جهاد كشاورزی استان تهران از بخش های كشاورزی شهرستان فيروزكوه.
مهر 1394، آوین ژن
به گزارش روابط عمومي سازمان جهاد كشاورزي استان تهران و به نقل از مديريت جهاد كشاورزي شهرستان فيروز كوه، نشست جناب آقاي مهندس منصوري رئيس سازمان جهاد كشاورزي استان تهران با جناب آقاي مهندس طاهري فرماندار شهرستان فيروزكوه در دفتر فرماندار برگزار و مسائل و موارد مربوطه مورد بررسي قرار گرفت.
رئيس سازمان جهاد كشاورزي استان تهران گفت: توجه به اهميت اصلاح نژاد دام و افزايش ضريب تبديل ، افزايش توليد شير، چند قلوزائي و احداث واحدهاي دامداري تجاري در جهت حفظ مراتع مي بايست در دستور كار قرار گيرد و با راه اندازي مركز اصلاح نژاد دام آوين ژن گام مهمي در جهت خودكفائي كشور براي توليد شير و گوشت برداشته خواهد شد.
تغییر کلمه عبور
تغییر کلمه عبور
حساب کاربری من
سفارشات
مشاهده سفارش
سبد خرید